Blog

Οκτωβρίου 27, 2016

Ρακοκάζανα

Κάθε χρόνο, γύρω στα τέλη του Οκτώβρη και μέχρι τα μέσα του Δεκέμβρη, η Κρητική ύπαιθρος κατακλύζεται από μεθυστικές μυρωδιές ρακής και παραδοσιακών εδεσμάτων, παραδοσιακή μουσική, φιλόξενους ανθρώπους και παρέες. Είναι η εποχή των «ρακοκάζανων».

Τα ρακοκάζανα ή καζανέματα, όπως τα αποκαλούν οι ντόπιοι, είναι η διαδικασία κατά την οποία γίνεται με παραδοσιακό τρόπο η απόσταξη της ρακής. Τα ρακοκάζανα αποτελούν μια ιεροτελεστία για τους Κρητικούς καθώς είναι μια παράδοση βαθιά ριζωμένη στην κουλτούρα τους.

Η διαδικασία κατά την οποία γίνεται η απόσταξη της ρακής έχει ως εξής. Υπάρχουν ειδικά διαμορφωμένοι χώροι όπου περίοπτη θέση κατέχει φυσικά το καζάνι. Τα καζάνια ποικίλλουν ανάλογα με την δυναμική απόσταξης τους ενώ η διαδικασία παραμένει σε όλες τις περιπτώσεις η ίδια. Το καζάνι αποτελείται από 3 βασικά μέρη. Την βάση ή τσουκάλι, το καπάκι και ένα σωλήνα (ο επονομαζόμενος
«λουλάς») όπου μεταφέρεται ο ατμός.

H ρακή είναι ποτό μονής απόσταξης και προέρχεται από τα σταφύλια, και πιο συγκεκριμένα από τα πατημένα σταφύλια τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σε μια πρώτη φάση για την παραγωγή κρασιού. Τα φλούδια και οι σπόροι λοιπόν που περισσεύουν από το πάτημα των σταφυλιών, τα οποία αποκαλούνται στράφυλλα ή τσίκουδα, φυλάσσονται για περίπου 40 μέρες σε βαρέλια όπου γίνεται η ζύμωση. Όταν ξεκινήσει η διαδικασία παραγωγής της ρακής τα στράφυλλα τοποθετούνται στο καζάνι μαζί με νερό ενώ στον πάτο του καζανιού μπαίνει θυμάρι ώστε να αποφευχθεί το κάψιμό τους. Κάτω από το καζάνι ανάβουν φωτιά με ξύλα και τα στράφυλλα αρχίζουν να σιγοβράζουν. Η ένταση της φωτιάς είναι πολύ σημαντική καθώς η βράση πρέπει να γίνεται με ένα σταθερό ρυθμό . Το καζάνι ξεκινάει λοιπόν να βράζει και το οινόπνευμα που βρίσκεται στα στράφυλλα εξατμίζεται και παγιδεύεται αρχικά στο επάνω μέρος του καζανιού. Έπειτα ο παγιδευμένος ατμός κυκλοφορεί σιγά σιγά στο σωλήνα που ξεκινάει από το καζάνι. Το σύστημα του σωλήνα εξωτερικά περνάει μέσα από μια δεξαμενή η οποία περιέχει κρύο νερό και έτσι λόγω της διαφοράς της θερμοκρασίας ο ατμός κατά τη διάρκεια της πορείας του εσωτερικά του σωλήνα ψύχεται και υγροποιείται. Καταλήγει στο τέλος σταγόνα σταγόνα σε ένα πήλινο κιούπι και η «πρωτόρακη» αποτελεί πλέον γεγονός. Εκεί συλλέγεται το δυνατό αυτό ποτό με ιδιαίτερη υπομονή. Αυτός που διοργανώνει το ρακοκάζανο μετράει τους βαθμούς του αποστάγματος και όταν οι βαθμοί του ποτού κατέβουν στο επιθυμητό επίπεδο, το καζάνι ολοκληρώνεται. Συνήθως το καζάνι κλείνει περίπου στους 18 βαθμούς ή και πιο χαμηλά.

Η οικιακή απόσταξη αλκοολούχων ποτών δεν αποτελεί νόμιμη διαδικασία στην Ελλάδα και απαιτείται ειδική άδεια από το κράτος. Το έθιμο του ρακοκάζανου θεσμοθετήθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1920 όπου και δόθηκαν άδειες για τα ρακοκάζανα στους Κρητικούς αγρότες. Ο ιδιοκτήτης της άδειας κατέχει και τον χώρο που φιλοξενείται το καζάνι. Παραδοσιακά οι άδειες μεταβιβάζονται από πατέρα σε γιο.

Το ρακοκάζανο αποτελεί αδιαμφισβήτητα μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα παράδοση των Κρητικών. Επισκεφθείτε την μαγευτική Κρήτη για να δοκιμάσετε τη ρακή και να παρευρεθείτε και εσείς σε ένα παραδοσιακό ρακοκάζανο…!!!